– Kasia podczas spotkań w grupie myśli, że jest nudną rozmówczynią.
– Damian zastyga w bezruchu, gdy obok przechodzi dziewczyna, która mu się podoba.
– Ewa zakrywa twarz, bo czuje, że rumieni się podczas kontaktów społecznych.
– Marek boi się, że zostanie oceniony i źle odebrany.
Czy będąc w szkole, na imprezie, w nowej grupie zdarzyło ci się pomyśleć, że ktoś weźmie cię za osobę zwariowaną lub głupią? Czy martwiłeś się, że inni będą się z ciebie śmiać? Lub, że zrobisz coś, co cię zawstydzi lub skompromituje?
Ten niepokój, którego źródłem jest obawa przed tym, że jest się obserwowanym i ocenianym to coś zupełnie normalnego u nastolatków.
Oto sytuacje, które najczęściej wywołują lęk społeczny, sprawdź, czy też czasem czujesz się w nich niekomfortowo:
- odbieranie telefonu i rozmowa przez telefon
- zadanie nauczycielowi pytania lub poproszenie o pomoc
- udział w szkolnych wystąpieniach, imprezach, dyskotekach
- umówienie się na randkę, czy zaproszenie przyjaciela na spotkanie
- rozmowa z nieznajomym
- spacerowanie po szkolnym korytarzu
- praca w grupie
- wejście do pokoju w którym są inni ludzie
To tylko niektóre z sytuacji w których można czuć niepokój. To normalne czuć dyskomfort w podanych sytuacjach, jesteśmy istotami społecznymi, zależy nam na pozytywnym odbiorze przez innych i to jak sami siebie odbieramy. Sam lęk jest emocją adaptacyjną, jest nam potrzebny do przetrwania. Jednak gdy robimy wszystko by uniknąć takich sytuacji, paradoksalnie lęk rośnie.
Oto 3 główne przyczyny lęku społecznego:
predyspozycje genetyczne: nie wymyśliłeś sobie lęku, naukowcy odkryli, że jest on dziedziczny (podobnie jak kolor oczu czy proste włosy) - Przyjrzyj się swojej rodzinie, czy rodzice lub dziadkowie czasem reagowali nadmiernie lękiem?
modelowanie behawioralne: czy twoi rodzice rzadko uczestniczą w spotkaniach towarzyskich? A może bardzo zależy im na zrobieniu dobrego wrażenie na innych? W toku dorastania obserwujemy i nieświadomie naśladujemy zachowania innych, co może wpłynąć na to jak postrzegamy świat (i jakie mamy emocje). - Pomyśl o tym, czy zachowanie twoich rodziców mogło wpłynąć na twój lęk, nieśmiałość czy np. unikanie?
przygnębiające doświadczenia: każdemu z nas zdarza się popełnić błąd, np. pomylić się podczas wystąpienia publicznego. Dla jednych będzie to błaha sytuacja i szybko o niej zapomną, a dla innych (reagujących nadmiarowo lękiem) może być traumatycznym wspomnieniem… - Przypomnij sobie jakie trudne doświadczenia miałeś (i koniecznie od razu obejmij się w tym czułością do siebie!)?
Na sposób w jaki odbieramy rzeczywistość ma wpływ ta oto trójca: myśli, emocje, zachowania.
Spróbuj przypomnieć sobie trudną sytuację i sprawdź te obszary: - Myśli: czego się obawiałeś?
- Emocje: co czułeś w tamtej chwili?
- Zachowanie: co zrobiłeś?
Ten artykuł opisuje tylko wierzchołek góry lodowej zwanej lękiem społecznym. W każdej takiej sytuacji przyglądamy się okolicznościom, które wzbudzają w nas lęk i łagodnie rozkładamy je na części pierwsze (rozpuszczamy lodowiec). Pracujemy także m.in. nad samooceną i z bezpiecznymi scenkami, w jaki sposób możemy te lody przełamywać.
W ramach projektu „KADR PO KADRZE – o emocjach bez cięć” możesz porozmawiać z psychologiem i terapeutą, by uzyskać wsparcie w trudnym dla Ciebie momencie.
Wszystkie działania w ramach projektu są bezpłatne, a projekt jest dofinansowany ze środków z budżetu Województwa Mazowieckiego.
Autorka: Małgorzata Król – Psycholog, psychotraumatolog, trenerka umiejętności psychospołecznych
