Borderline – zaburzenie osobowości
Osobowość typu borderline w dosłownym tłumaczeniu na język polski oznacza „osobowość z pogranicza”. Jest to jeden z podtypów zaburzeń osobowości, z którą można się spotkać dosyć często w praktyce klinicznej, a to znaczy, że również w codziennych relacjach międzyludzkich. Badania wskazują, że przeliczając na procenty, występowanie niniejszego zaburzenia w populacji ogólnej wynosi 1,6, natomiast aż 20% w populacji hospitalizowanej psychiatrycznie.
Zacznijmy od krótkiego wyjaśnienia, czym w ogóle są zaburzenia osobowości. Charakteryzują się przede wszystkim sztywnym sposobem myślenia oraz określonymi schematami postępowania, czyli takimi, które są niepodatne na zmianę a zarazem utrudniają prawidłowe przystosowanie się, szczególnie do nowych sytuacji. Rzutuje to na funkcjonowanie we wszystkich obszarach życia, czego też efektem jest złe samopoczucie. Osoby takie mogą doświadczać trudności w kontaktach społecznych, zarówno z osobami bliskimi, jak i obcymi. Mogą skarżyć się na nieudane relacje romantyczne, rodzinne, przyjacielskie, a także zawodowe. W efekcie czego są stale narażone na sytuacje konfliktowe, a ich tolerancja na stres może być niska. W związku z czym osoby z zaburzeniem osobowości często przyczynę swojego cierpienia widzą głównie w świecie zewnętrznym.
Osoby z osobowością typy borderline doświadczają niestabilności emocjonalnej, gwałtowności zachowań, impulsywności, intensywności przeżyć, zmienności emocji i oceny, zaburzonego postrzegania siebie i innych, odczuwają silny lęk przed odrzuceniem, uczucia pustki wewnętrznej. Ich relacje interpersonalne bywają burzliwe, intensywne, konfliktowe, zmienne w natężenie bliskości – od impulsywnej bliskości do nagłego oddalenia od siebie, co kończy się kryzysem. W grupie tych osób często występują samookaleczenia i próby samobójcze, które u aż 10% kończą się śmiercią. Ponadto osoby te odczuwają osamotnienie, trudność w rozpoznawaniu własnych i cudzych emocji, niepokój, napięcie, złość, niezrozumienie i odrzucenie przez innych. Ważne jest, aby podkreślić, że osoby z osobowością borderline bardzo cierpią i potrzebują pomocy specjalistycznej.
W terapii borderline wykorzystuje się, podobnie jak w przypadku innych zaburzeń osobowości, zarówno metody psychologiczne, głównie psychoterapię, jak i czasem leczenie farmakologiczne. W przypadku tej drugiej metody wymagana jest wizyta u lekarza psychiatry. Farmakoterapia może wspomóc proces psychoterapii borderline, szczególnie na początku, gdy potrzebne jest opanowanie intensywnych objawów na przykład o charakterze lękowym albo depresyjnym z aktywnymi myślami autodestrukcyjnymi.
Przeżywane podczas sesji z terapeutą stany emocjonalne są potrzebne i bardzo ważne, ponieważ psychoterapia borderline w dużej mierze polega na uważnym doświadczaniu relacji pomiędzy pacjentem a terapeutą. Doświadczanie przez pacjenta dużego dyskomfortu występuje zwłaszcza na początkowych etapach terapii, a z czasem się obniża. Dobrze jest, gdy pacjenci wiedzą, że terapeuta borderline jest przygotowany zarówno emocjonalnie, jak i merytorycznie na prowadzenie terapii osób z borderline, a w gabinecie terapeutycznym mają oni prawo wyrażać całą gamę swoich emocji i czuć się z tym bezpiecznie.
Celem terapii borderline jest wspomaganie pacjentów w integracji wszystkich aspektów ich wewnętrznego świata, tak aby mogli odbierać samych siebie i inne osoby w swoim życiu w adekwatny, zrównoważony i spójny sposób. W wyniku terapii borderline dochodzi do ustabilizowania emocjonalności pacjenta, zaniku tendencji autodestrukcyjnych a w dłuższej perspektywie do zmiany jego osobowości na taką, która umożliwia satysfakcjonujące uczestniczenie w życiu i wchodzenie w stabilne relacje interpersonalne. Dlatego terapia borderline, choć może być długoterminowa i trudna, ma z pewnością sens.